Nhưng những tràng pháo tay dài nhất và lâu nhất lại không dành cho những em dành giải cao nhất, xuất sắc nhất; cũng không dành cho những em đạt giải khuyến khích để động viên mà được dành cho một nhóm múa đặc biệt. Nhóm múa khoảng mười lăm em, có thể nhận ra dễ dàng là hầu hết đều mắc hội chứng Down vì vẻ mặt điển hình, đứng phía sau cùng là một em mà tôi đoán là tự kỷ vì em chỉ đứng riêng một mình, tay cầm một chuỗi hạt và thường xuyên đưa gần vào mắt.

Nhạc vang lên, các em bắt đầu múa. Những cánh tay giơ lên còn chậm, những bước chân đôi khi lệch nhịp, ánh mắt vài em vẫn còn mải mê ở một thế giới riêng. Nhưng từng động tác, từng chuyển động đều mang theo một điều gì đó rất thật — như muốn nói rằng: “Con cũng có thể.” Lẫn trong nhóm là hai người thầy. Họ cũng nhảy, với những động tác vụng về giống hệt các em — không phải vì không biết múa, mà để ai nhìn vào cũng thấy cả nhóm đồng đều, không có ai “khác biệt”. Ẩn sau vẻ “vụng về” ấy là sự tinh tế: mỗi cử chỉ nhẹ nhàng của họ đều kín đáo gợi ý cho các em cách xoay người, chỗ đứng, hướng di chuyển… khi có em còn lúng túng, chưa nhớ bài. Cả khán phòng lặng đi. Và khi điệu nhạc dừng lại, những tràng pháo tay vang lên — kéo dài, vang vọng và đầy xúc động. Đâu đó, có vài người âm thầm đưa tay lên lau khóe mắt.

Ngồi trong khán phòng ấy, tôi bỗng nghĩ đến những đứa trẻ đặc biệt mà mình từng gặp. Những em bé chậm phát triển, những bạn nhỏ có dấu hiệu tự kỷ, lớn lên trong môi trường xã hội và học đường không mấy dễ dàng. Các em thường bị phân biệt, chọc ghẹo, bị coi thường và thậm chí bị bắt nạt — chỉ vì khác biệt với số đông.

Tôi mong một ngày không xa, tại chính quê hương mình, những trẻ em có vấn đề về phát triển cũng sẽ được nhìn nhận đúng với nỗ lực và giá trị của các con. Xã hội sẽ không còn thì thầm “con bị gì vậy?” mà thay vào đó là là câu hỏi khuyến khích một cách chân thành “con đã cố gắng ra sao?”. Và tôi mong một ngày, những tràng pháo tay dài nhất, ấm áp nhất, sẽ được dành cho những ai dũng cảm vượt lên chính mình — bất kể các con là ai, mang trong mình chẩn đoán gì, hay có đi lệch khỏi chuẩn mực nào đó hay không.

Một xã hội tử tế không bắt đầu từ việc tôn vinh người mạnh, mà từ cách ta lắng nghe và trân trọng những người yếu thế nhất.

#bsphamminhtriet, #vietlinhtinh

Bs Phạm Minh Triết

Hình minh họa: nguồn All Abilities Australia