Những Kẻ Nổi Loạn

Trong chúng ta, chắc không ít người đã từng xem phim về những người anh hùng như Người Dơi, Người Nhện hoặc Siêu Nhân. Trong các phim này, nhân vật chính được khắc họa với những tính cách nổi bật: mạnh mẽ, giỏi giang, … . Chúng ta say mê theo dõi những hành động đơn độc chống lại những rào cản luật lệ “lỗi thời” của xã hội để chống lại cái ác của những người hùng này. Bổng nhiên, đùng một cái…

Trong nhà chúng ta xuất hiện một kẻ nổi loạn hệt như trong phim. Là ai vậy?

Là con của chúng ta, cái đứa bắt đầu bước vào tuổi vị thành niên*, mới hôm qua còn “vâng vâng, dạ dạ” thì hôm nay đã “bật tanh tách” từng lời của ba mẹ nó. Cho dù say mê những người hùng mang dòng máu nổi loạn cách mấy thì rõ ràng trong trường hợp này: hết vui rồi. Thậm chí có phụ huynh còn bực mình, tức giận đến nổi lên huyết áp phải nhập viện.

Sự nổi loạn của con ngày càng tăng về tần suất và cường độ. Ban đầu chỉ là một vài câu con tranh luận trong suốt cuộc nói chuyện với ba mẹ. Theo thời gian, số lượng câu tranh luận càng tăng và ở nhiều gia đình, cuộc tranh luận dần dần chuyển thành “cãi lộn” với sự pha trộn của tiếng la hét từ hai phía, hoặc thậm chí “chửi bới” (từ phía người lớn). Và với một vài gia đình, sự “chửi bới” đến từ cả hai phía.

Đến một lúc nào đó, cuộc nói chuyện không còn kéo dài như trước, thay vào đó mỗi câu nói từ phía này (con hoặc ba mẹ) đều gây cảm xúc tiêu cực ngay lập tức với phía kia (ba mẹ hoặc con), tạo nên “cuộc chiến” này từ khi cuộc nói chuyện bắt đầu. Và vì vậy, những cuộc nói chuyện về sau đều kết thúc nhanh chóng chỉ sau một hai câu nói với sự tức giận của cả hai phía. Điều quan trọng hơn hết là thông tin mà con – phụ huynh muốn trao đổi với nhau đã không được nói hết và không được hiểu đúng.

Có một lần, sau khi đọc bài của tôi viết về rối loạn chống đối ở trẻ em trên báo, một người mẹ đã tìm đến phòng mạch một mình và yêu cầu tôi ghi toa thuốc cho con bà vì con có những biểu hiện y hệt như tôi viết. Tôi cố thuyết phục bà để tôi gặp cháu vì biểu hiện chống đối ở trẻ vị thành niên không phải lúc nào cũng là rối loạn bệnh lý nhưng thất bại. Cuối cùng, tôi đành từ chối yêu cầu của người mẹ đó vì việc sử dụng thuốc liên quan đến sức khỏe tâm thần là một điều cần cẩn trọng.

“Nổi loạn” là một biểu hiện thường gặp ở trẻ vị thành niên

Thêm vào đó, “những kẻ nổi loạn” này đột nhiên thay đổi tính cách và sở thích. Nếu như “hôm qua”, lúc nào cũng muốn đi chơi cùng ba mẹ thì “hôm nay” chỉ thích ở một mình trong phòng hoặc chỉ thích đi một mình với những đứa bạn mà con thích. Thậm chí có những trẻ lúc trước vui vẻ hòa đồng với mọi người thì bây giờ chỉ thích ngồi một mình và “nhìn trời nhìn đất”, “suy nghĩ mông lung”, làm phụ huynh lo lắng sợ rằng con mình bị “trầm cảm” hay “tự kỷ” gì đó.

Xin kể một câu chuyện có thật về sự “nổi loạn” của một bé trai 16 tuổi X. (tên thật đã được thay đổi) với mẹ là một người giữ chức quản lý của một công ty. X. học rất giỏi và bắt đầu có sự khó chịu với những nội dung nói chuyện của mẹ trong các buổi ăn tối về các vấn đề khác nhau, từ vấn để trực tiếp liên quan đến X. cho đến các vấn đề thời sự đang diễn ra ngoài xã hội.

Những “bực mình” ban đầu chỉ là cách chọn màu quần áo khi đi chơi, con thích màu sậm tối, mẹ thích màu tươi sáng; hoặc con thích tập vở để “lộn xộn” nhưng theo “trật tự” của riêng con, mẹ thích muốn “ngăn nắp” theo “cách suy nghĩ” của mẹ. Rồi dần dần những “bực mình” được nâng cấp thành những “sự tức giận” vì sự bất công trong các quyết định của nhà trường, rồi lan đến những “chính sách yếu kém” hoặc tình trạng “tham nhũng” của các quan chức nhà nước. Tóm lại là trong tất cả các “cuộc chiến” trong gia đình đều có sự tham gia của X.

Cuối cùng thì “cuộc chiến” này được mang đến cho tôi giải quyết. Tất nhiên là sẽ không có một hướng giải quyết nào hoàn hảo theo ý muốn của những người liên quan, nhưng ít ra là những giải pháp đưa ra để X. và mẹ áp dụng đã làm giảm đi tần suất và cường độ của “cuộc chiến”. Bây giờ thì X. đã trở thành một sinh viên đại học, dĩ nhiên là vẫn còn tính cách “nổi loạn” nhưng đã biết chọn cuộc chiến phù hợp để tham gia.

Phụ huynh muốn học về những giải pháp này, vui lòng chọn vào link này để biết thêm chi tiết: Lớp học “Nói Con Nghe, Nghe Con Nói”

Bs Phạm Minh Triết

*Tuổi vị thành niên thường được xác định linh hoạt và thay đổi theo quy định của từng quốc gia. Thông thường, nó ảnh hưởng đến người từ 13 đến 19 tuổi hoặc từ 12 đến 18 tuổi. Nó liên quan chặt chẽ đến giai đoạn tuổi dậy thì. Tuổi dậy thì là thời kỳ cơ thể trải qua sự biến đổi sinh lý, tình dục và tâm lý để chuẩn bị cho khả năng sinh sản. Tuổi dậy thì thường xảy ra từ 9 đến 16 tuổi.