TO LEARN SKILLS OR TO TAKE PILLS?

1. Trong một buổi tôi học tại trường Nghiên cứu Tâm lý (nay là trường Y khoa và Tâm lý) thuộc Đại học Quốc Gia Úc, có một chủ đề được tranh luận rất nhiều là “To learn skills OR to take pills.” (tạm dịch là “Học kỹ năng HAY uống thuốc”). Tôi “bị quay” nhiều vì là bác sĩ (bằng cấp tại Việt Nam) duy nhất trong tổng số 20 sinh viên bậc Tiến sĩ về Tâm lý. Cuối buổi thì phần lớn đều đồng thuận là đa phần người dân đều chọn uống thuốc cho nhanh và tiện, dù các hướng dẫn đưa ra là những tình trạng nhẹ và trung bình thì điều trị tâm lý.

2. Tâm thần chẩn đoán dựa vào triệu chứng biểu hiện bên ngoài như buồn, vui, sợ, … và điều trị thuốc. Uống thuốc dễ và nhanh thấy kết quả. Nhưng bỏ thuốc, vẫn môi trường đó, thói quen đó, người bệnh sẽ nhanh chóng tái phát. Mỗi lần tái phát thì việc uống thuốc sẽ nhiều hơn, lâu hơn và khó bỏ.

Học kỹ năng hay uống thuốc?

3. Tâm lý tìm hiểu lý do của các biểu hiện dựa vào cách người bệnh suy nghĩ và giải quyết những sự kiện trong cuộc sống. Bằng cách giúp người bệnh tạo ra một thói quen suy nghĩ mới, từ đó dẫn đến các giải quyết mới với mục tiêu là cái mới này sẽ không tạo ra những biểu hiện “rối loạn” mà người bệnh đang có. Dễ nói, ai cũng khuyên được người trầm cảm “hãy vui lên đi” hoặc nói người lo âu “hãy dũng cảm lên”; nhưng khó làm vì họ cần người hướng dẫn cách thay đổi dần dần theo khả năng của riêng họ, họ cần người động viên mỗi khi nản lòng và họ cần tự nổ lực rất nhiều trong việc áp dụng những kỹ năng mới vào cuộc sống. Nhưng nếu những kỹ năng này trở thành thói quen, họ không còn rối loạn nữa.

4. Nghĩ lại, bản chất của điều trị tâm lý cũng chỉ là “Gieo suy nghĩ, gặt hành động; gieo hành động, gặt thói quen; gieo thói quen, gặt tính cách; gieo tính cách, gặt số phận.” (Lão Tử?). Hoặc “Sow a thought, and you reap an action; sow an action, and you reap a habit; sow a habit, and you reap a character; sow a character, and you reap a destiny.” (Ralph Waldo Emerson?).

5. Thống kê nhanh trong quá trình làm việc, 95% bệnh nhân (hoặc phụ huynh) đề nghị chọn cách không uống thuốc trong lần đầu gặp, 50% bệnh nhân (hoặc phụ huynh) không tiếp tục gặp sau 1 – 3 buổi gặp. Trong 50% còn lại, tỷ lệ thành công khoảng 70% (90% đều cùng đi với tôi hơn một năm). Giai đoạn đầu, khoảng cách gặp là mỗi 1 – 2 tuần (cũng có người muốn gặp nhiều hơn), sau giãn dần: cách một tháng, rồi hai tháng hoặc lâu hơn.

BS Phạm Minh Triết