BS Phạm Minh Triết
“Hi, How are you?”, anh chàng người Úc đứng bên cạnh tôi trong bồn tắm thủy lực (Jacuzzi Spa) trong hồ bơi chào. Tôi trả lời “Good. You? All good?”. Anh ta ngập ngừng đôi chút rồi, tiếp tục, “Ah, not very good”, … và vậy là câu chuyện về John bắt đầu.
Đó là một ngày cuối tuần khi tôi đang thư giãn trong bồn thủy lực trong lúc chờ con bơi trong các hồ bên cạnh. Anh chàng tự bắt chuyện với tôi tên là John, theo tôi đoán thì tuổi khoảng chừng trên dưới 30. John hiện sống một mình trong một căn hộ gần đó do chính phủ cấp cùng với tiền trợ cấp hàng tháng dành cho người khuyết tật.
“Mày bị gì mà được xếp vào nhóm khuyết tật?” (từ đây, các câu nói tiếng Anh được trình bày theo cách nói chuyện thông thường của người Việt).
“Tao bị tự kỷ”.
“Ô, thiệt không? Tao đâu thấy mày giống người tự kỷ đâu?”. Tôi tò mò, và cũng một phần vì liên quan đến nghề nghiệp của mình.
“Ừ, lúc đầu ba má tao cũng không nghĩ tao bị tự kỷ nhưng sau khi đi khám nhiều lần, tao thấy chẩn đoán tự kỷ giải thích được các vấn đề của tao”.
“Ồ vậy à?”
“Trước đây tao dễ tức giận nếu gặp chuyện không mong đợi (unexpected) xảy ra. Mỗi lần như vậy là tao rất hung hăng. Tao được điều trị bằng thuốc và tâm lý. Tao biết là tính cách này không phù hợp nhưng rất khó kiểm soát. May mắn là bây giờ tao đỡ nhiều rồi. Hiện giờ tao vẫn đang uống thuốc và đặt hẹn gặp chuyên viên tâm lý mỗi khi cảm thấy tâm trạng không tốt. Thường thì tao ra đây, ngâm trong bồn thủy lực này mỗi khi bị căng thẳng”.
“Chắc mày đang gặp khó khăn nên mày mới bị căng thẳng?”
“Không, ngược lại. Tuần sau tao đi làm. Làm nhân viên hành chánh ở Z của chính phủ. Tao làm bán thời gian thôi”.
“Chúc mừng nhe. Mà sao mày căng thẳng?”.
“Ừ, tao cũng hiểu là không có gì phải lo lắng nhưng tao thấy hơi căng thẳng (nervous) nên phải ra đây thư giãn. Tao chưa từng phải nói chuyện với nhiều người nhưng việc này buộc tao phải tương tác với nhiều người, vì vậy nên căng thẳng”.
John tiếp tục, “Chuyên viên tâm lý cũng khuyên tao thử tìm một người bạn hoặc một ai đó * để nói chuyện mỗi khi cảm thấy căng thẳng. Khi tao nói ra được cảm xúc khó chịu trong đầu, tao sẽ đỡ căng thẳng nhiều”.
John được chẩn đoán tự kỷ lúc khoảng gần 20 tuổi và được đưa vào chương trình hỗ trợ người khuyết tật của chính phủ Úc từ lúc đó. John được hỗ trợ những kỹ năng để giảm thiểu những “bất lợi” khi tham gia vào cộng đồng như kiểm soát cơn giận khi có tình huống không mong đợi xảy ra, kỹ năng nhận ra và hiểu cảm xúc của người đối diện, kỹ năng làm việc, … John cũng được điều trị thuốc, tâm lý cũng như nhận được sự hỗ trợ từ những công tác xã hội viên (Social worker).
Một trong những lần nâng cao nhận thức của cộng đồng về rối loạn phổ tự kỷ
Ba mẹ John lúc đầu cũng không tin nhưng rồi sau đó cũng không nói gì nữa và “có phần chấp nhận”. Hơn nữa, bên này khi một trẻ được 18 tuổi thì ba mẹ không còn ảnh hưởng nhiều về mặt pháp luật. Thêm vào đó, chính phủ Úc có một chính sách hỗ trợ người khuyết tật khá hào phóng cũng như cộng đồng có nhiều kiến thức, hiểu biết và chấp nhận những người khuyết tật nên John cũng ít gặp khó khăn khi hòa nhập.
Tôi tạm biệt John vì con gái cũng vừa xong suất bơi. Trên đường về vẫn nghĩ mãi về một thân chủ của mình ở Việt Nam với những điều kiện gần như đối nghịch…
Càng đi nhiều, càng biết nhiều, tôi hiểu được những giới hạn trong kiến thức và kinh nghiệm của mình trong chẩn đoán và định hướng điều trị rối loạn phổ tự kỷ, đặc biệt là những trường hợp tự kỷ ở người trưởng thành. Đã từ rất lâu, tôi đã ngừng và không lao vào tranh luận chẩn đoán “tự kỷ hay không tự kỷ” với các chuyên gia Việt Nam, bởi vì tôi nhận ra rằng, điều quan trọng hơn là tập trung vào việc giúp thân chủ tiến bộ mỗi ngày.
Bs Phạm Minh Triết.
* Ở Úc có một khái niệm phổ biến là “mateship” nói về tinh thần giúp đỡ lẫn nhau tự nguyện trong cộng đồng. Có lẽ vì vậy, người Úc phần lớn rất thân thiện, dễ bắt chuyện.
Chia sẻ nội dung này!
Bài viết theo chủ đề
