Cãi Thắng Cãi Thua

Có một dạo, có bạn nhắn tin hỏi tôi tại sao có nhiều người ác trục lợi gia đình trẻ tự kỷ? tại sao tôi không viết bài để vạch trần những người này?. Tôi chỉ trả lời là tôi bận. Mới đây, có bạn nhắn tin hỏi tôi có xem phim Đất Rừng Phương Nam mới chưa? Ý kiến thế nào?. Tôi chưa xem và nếu có xem thì cũng sẽ không ý kiến gì.

Lúc trước, có một dạo tôi cũng thường đọc tùm lum trên Facebook, rồi nhào vô tranh luận với những thông tin “phản khoa học” mà chủ yếu là liên quan đến y khoa. Lúc đó, có phong trào là có nhiều người share các bài thuốc “dân gian” chữa đủ thứ các bệnh dù không biết hiệu quả như thế nào (bây giờ chuyện share này cũng còn nhưng ít hơn).

Một lần, một bạn share một bài thuốc dân gian chữa bệnh lao trong vòng một tháng là khỏi. Bạn cũng lấy bản thân làm minh chứng cụ thể. Tại thời điểm đó, thời gian điều trị bệnh lao ngắn nhất cũng phải 6 tháng, nếu thất bại thì thời gian điều trị tang lên 12 tháng và nếu thất bại nữa thì phải uống thuốc suốt đời nhưng không phải điều trị bệnh nữa mà để hạn chế mức độ lây bệnh cho người xung quanh. Vì vậy, chuyện share bài này rất nguy hiểm cho cộng đồng.

Tranh luận, cãi nhau, mỉa mai, thậm chí có lúc chửi nhau suốt cả hai tuần liền, cuối cùng tôi vẫn “thua” vì không thay đổi quan điểm của bạn này. Tôi nhận ra rằng mình đã lãng phí nhiều thời gian và năng lượng cho một chuyện không thật sự liên quan nhiều đến bản thân mình, đổi lại là những năng lượng tiêu cực làm ảnh hưởng đến những công việc đang làm. Và tôi đã “đầu hàng”. Thay vì tôi mất nhiều thời gian, năng lượng để thay đổi một người mà không chắc thành công; tôi dành thời gian và năng lượng tích cực này để cung cấp thông tin khoa học hơn cho 10 (hoặc có thể hơn) người khác.

Qua nhiều năm làm việc về những mâu thuẫn giữa trẻ vị thành niên và phụ huynh (đôi khi là giữa hai phụ huynh của trẻ đó với nhau), tôi nhận thấy rằng trong nhiều cuộc tranh luận, có thể lúc đầu mục tiêu chỉ là nói lên ý kiến của bản thân mình. Nhưng về sau, mục tiêu dần trở thành “tôi là phải người thắng cuộc”. Đó là vì những người trong cuộc đã bị cảm xúc chi phối. Mỗi khi họ đọc hoặc nghe “đối phương” cho ý kiến, họ đều có cảm xúc tức giận và cảm xúc đó chi phối họ, tạo ra những phản ứng “cay độc”, “dữ dội” về ý kiến của đối phương. Và kết quả là không ai thắng vì không có ai chịu thua, dù có thể một lúc nào đó, lý trí (không phải cảm xúc) của người trong cuộc nhận ra rằng ý kiến của mình “không đủ” đúng.

Chuyện bạn biết được trên media chỉ là một phần của câu chuyện

… Trở lại chuyện người bạn share cách điều trị bệnh lao, trước khi “rút lui”, tôi nhắn là “Tôi nghĩ bạn muốn chia sẽ thông tin này vì ý tốt của bạn là mong muốn giúp được nhiều người hết bệnh. Tôi cũng mong và chúc cho bài thuốc của bạn thật sự hiệu quả”. Vài ngày sau, bạn đó nhắn lại là đã gỡ bỏ bài, không rõ lý do. Có thể tôi đã tạo cho bạn đó cảm giác chiến thắng, cũng có thể tôi tạo một cảm xúc tích cực cho bạn qua việc nhìn nhận ý tốt của bạn trong việc share bài, hoặc cũng có thể bạn đã nhận ra mục tiêu thật sự mà bạn muốn hướng đến, …

Điều tôi học được là tranh luận để “thắng” không dễ thành công, biến “đối thủ” thành bạn là một cách giúp cả hai hiểu được ý kiến của nhau, hãy chủ động dừng ngay khi nhận ra bản thân đang bị cảm xúc chi phối trong lúc tranh luận, và cuối cùng, hãy dành thời gian và năng lượng để làm những việc liên quan mật thiết đến bản thân, để nhiều người khác hiểu về ý mình hơn là để “thắng” một người.

Nếu như hồi trước có lúc tôi bán “móc câu” (nói móc người khác, làm cho họ xấu hổ để tìm thấy niềm vui cho bản thân mình). Hiện giờ tôi tập trung thưởng thức niềm vui qua từng hoạt động của bản thân (đọc sách chuyên môn, làm xong một cái garden bed, cắt cỏ xong một sân vườn,…) và với những thành viên trong gia đình (nấu một món ăn, đi bộ với vợ, …). Cũng đã từ rất lâu rồi, tôi tìm niềm vui qua sự tiến bộ của những thân chủ (bệnh nhân), qua những thời khắc tìm ra được giải pháp cho một vấn đề điều trị bế tắc trước đó. Đôi lúc, niềm vui đến từ việc chấp nhận cãi thua để lắng nghe bạn bè “chém gió”. Chuyện phim Đất Rừng Phương Nam không liên quan quá nhiều đến cuộc sống của tôi nên nếu có xem thì cũng để thư giãn mà thôi, không đáng để bận trí làm gì.

Bs Phạm Minh Triết.