Không Dễ

Làm việc với trẻ vị thành niên không hề dễ dàng. Làm việc với trẻ vị thành niên mồ côi (một hoặc cả hai phụ huynh) ở các trường tập trung càng khó khăn hơn. Những đứa trẻ vì thiếu sự chăm sóc của người lớn nuôi dưỡng nên sống một cách “hoang dã” ngoài xã hội “được” đưa vào trường tập trung, nơi áp dụng những quy định nghiêm ngặt gần giống như môi trường quân ngũ. Sự khác biệt rất lớn giữa việc sống dựa theo bản năng và việc sống trong môi trường quân ngũ luôn là một thách thức với nhiều trẻ này.

Tôi đang làm việc tình nguyện với một vài trẻ vị thành niên tại trường HOPE có nhiều hành vi vi phạm nội quy trường. Tôi nhận thông tin từ các anh chị quản lý trẻ (xin gọi tắt là giám thị) và tôi lắng nghe các trẻ giải thích những hành vi đó. Điều dĩ nhiên là tôi không chắc là thông tin của bên nào chính xác nhưng điều tôi cố gắng làm là giúp những đứa trẻ có cơ hội để nói một cách thoải mái về những khó khăn con đang gặp phải và sau đó truyền đạt lại những thông tin này cho các giám thị. Mục đích là cung cấp một góc nhìn khác trước khi có những quyết định liên quan đến trẻ.

Ở góc độ của các giám thị, đây là những đứa trẻ cá biệt, cần áp dụng các hình phạt nghiêm khắc để răn đe. Ở góc độ của trẻ, các con là những người bị áp bức, không được lắng nghe, không được tin tưởng, thậm chí không được tôn trọng. Tôi, là người đứng giữa, giữ vai trò một người quan sát độc lập, không đứng về “phe” nào. Điều tôi muốn lũ trẻ hiểu rằng, cho dù các con “bị đối xử tệ” (hay có cảm giác như vậy) thì vẫn còn một người sẵn lòng lắng nghe, tin tưởng và tôn trọng. Điều tôi muốn các giám thị biết rằng, ngoài góc nhìn quản lý của mình, thì vẫn còn những góc nhìn khác trước khi ra quyết định.

Để một đứa trẻ trở thành một thành viên của băng nhóm, dễ lắm. Để một đứa trẻ 12 giờ đêm nhảy khỏi lan can, không khó (đến giờ, trong đầu tôi vẫn thỉnh thoảng thoáng nhớ lại đoạn clip này). Chỉ cần áp dụng một cách nghiêm khắc và cứng ngắt các qui định mà không cần lắng nghe lời trẻ giải thích. Điều khó là làm sao vừa cứng, vừa mềm để giúp chúng trưởng thành để trở thành những người có ích cho xã hội.

Bs Phạm Minh Triết