Tôi Không “Chém Gió”

Tôi là một bác sĩ học thêm ngành Tâm lý lâm sàng. Trong quá trình học và làm việc bên mảng Tâm lý, một trong những điều tôi cảm nhận rõ nhất là sự không tin tưởng của các bác sĩ với các can thiệp tâm lý tại Việt Nam.

Điều này cũng dễ hiểu vì nhiều lý do. Thứ nhất, bản chất của việc can thiệp tâm lý cần sự hợp tác ổn định của bệnh nhân và thân nhân bệnh nhân trong suốt một thời gian dài với mục tiêu là tạo ra các thói quen mới trong suy nghĩ và hành động. Vì yêu cầu cơ bản này nên nhiều bệnh nhân bỏ cuộc giữa chừng nên tỷ lệ thất bại điều trị cao. Tỷ lệ thất bại cao dẫn đến sự không tin tưởng.

Thứ hai, bản thân ngành Tâm lý lâm sàng tại Việt Nam vẫn còn non trẻ, hay nói thẳng ra là yếu. Tại Mỹ, Anh hoặc Úc, để có thể đủ kiến thức và kinh nghiệm để can thiệp thì cần học khoảng 7 năm với kết quả đầu ra là Tiến sĩ. Tại Việt Nam, rất nhiều bạn chỉ học xong bằng cử nhân (đại học) thì đã xưng là chuyên viên tâm lý để điều trị bệnh nhân, thì sao giỏi được? Dạy lâm sàng nhưng người dạy lại không bám cơ sở lâm sàng, thì sao học trò giỏi được?. Thêm vào đó, chương trình đào tạo thạc sĩ tâm lý lâm sàng chính quy thì hiện tại chỉ có một hai nơi là có chất lượng nghiêm túc.

Thứ ba, tâm lý trị liệu tại Việt Nam chưa cung cấp được chứng cớ khoa học đầy đủ. Trong khi phía y khoa đã và đang áp dụng các chứng cớ khoa học, thì khái niệm này dường như còn xa lạ với nhiều chuyên viên tâm lý, thậm chí với cả những chuyên viên tâm lý kỳ cựu mà tôi quen và có cơ hội nói chuyện. Và đây là một trong những lý do chính làm cho phía bác sĩ không có đủ niềm tin vào cách điều trị tâm lý. Tôi từng tranh luận với nhiều bạn khi các bạn giới thiệu rằng phương pháp bạn đang áp dụng có tác dụng tốt, trong khi bạn không thể cung cấp được bất kỳ một nghiên cứu nào chứng mình được phương pháp này là có hiệu quả. Ngay cả một quy trình rõ ràng theo từng bước, các bạn cũng không thể cung cấp một cách đầy đủ.

Bài báo đầu tiên được đăng trên tạp chí quốc tế

Tất nhiên, trong tất cả các cuộc tranh luận, tôi đều không thắng và luôn ngã mũ đầu hàng sớm. Những chuyên viên tâm lý kỳ cựu với nhiều kinh nghiệm, với những vị trí lãnh đạo đã và đang giữ, và có thêm những cách lăng xê quảng cáo; họ giỏi “chém” hơn tôi nhiều. Và vì vậy, điều trị tâm lý theo kinh nghiệm vẫn chiếm ưu thế cũng như tiếp tục nhận được sự hoài nghi từ phía y khoa.

Tôi xin khoe bài báo đầu tiên trong đời vừa được đăng trên tạp chí quốc tế Q1 (trước đây chỉ đăng tạp chí Việt Nam). Việc khoe chỉ để cho thấy rằng, để có sự công nhận nghiêm túc và tin tưởng từ các bác sĩ, thay vì “chém gió”, các chuyên viên tâm lý nên chứng tỏ năng lực bằng cách này: cung cấp chứng cơ khoa học về sự hiệu quả của can thiệp tâm lý. Bài này tôi chọn đăng ở chế độ Open Access, nghĩa là miễn phí cho mọi người với hy vọng là các bạn chuyên viên tâm lý ở Việt Nam (và các nước đang phát triển) có thể dễ dàng tiếp cận được mà không phải trả tiền để mua bài.

Link của bài báo: https://authors.elsevier.com/sd/article/S1697-2600(24)00013-9

P/S: Tôi có kế hoạch về Việt Nam để khám, điều trị cũng như giảng dạy về Nhi Khoa Phát Triển Hành Vi và Tâm Lý Lâm Sàng trong năm 2024, hy vọng sẽ hỗ trợ được nhiều người hơn nữa.

Bs Phạm Minh Triết