Giáo Dục Cấp 1, 2 Ở Australia: Vài Điểm Đặc Biệt

(Bài này được viết dựa trên trải nghiệm thực tế từ việc học của hai bé con bác sĩ, có thể không phản ảnh đúng hoàn toàn hệ thống các trường cấp 1 và 2 tại Australia)

Trong bài KIỂM TRA MIỆNG ĐẦU GIỜ tôi có nói đến một vài bài tập mà hai con tôi học ở trường, xin viết chi tiết hơn một chút.

Một điểm đặc biệt là Australian không có sách giáo khoa chung cho cả nước, chỉ có khung những nội dung chính cần phải dạy cho từng lớp. Vì vậy, chương trình của mỗi trường sẽ khác nhau, trường cũng không có sách giáo khoa. Phụ huynh có thể mua sách tham khảo bán trong các siêu thị, nhà sách nhưng không chắc là sẽ giống những gì trường sẽ dạy. Mà cũng không giáo viên nào khuyến khích phải mua. Cấp học được chia thành tiểu học (primary) (mẫu giáo đến lớp 6 hoặc lớp 7), trung học cơ sở (Secondary) (từ lớp 7 hoặc lớp 8 đến lớp 10, và trung học phổ thông (Senior secondary) (lớp 11 và 12). Đặc biệt, một số đại học cũng có dạy các lớp trung học phổ thông.

Chương trình học ở cấp 1 thì học sinh có vẻ như vừa học, vừa chơi, không có nhiều áp lực. Điều này dễ tạo cho phụ huynh cảm giác là chương trình giáo dục ở Australia rất nhẹ nhàng.  Nhưng bắt đầu lên cấp 2 (từ lớp 7 đến lớp 10) thì chương trình học có nhiều áp lực rõ ràng, vì bé lớn thường phải học đến 10:30 tối mỗi ngày rồi mới đi ngủ. Điều này cũng có thể do trường con tôi học có chương trình nặng vì tôi có người bạn ở khu vực khác cùng thành phố, cũng có con học cấp 2 nhưng phụ huynh than là giáo viên không dạy gì, mấy đứa nhỏ toàn chơi. Mặc dù vậy, ở trường đó, gần như tất cả học sinh học xong cấp 2 ở trường đó đều có chứng chỉ nghề (nghĩa là có thể xin được việc làm dựa theo chứng chỉ đó).

Bàn ghế lớp học xếp rải rác khắc lớp học, học theo nhóm nhỏ

Các nội dung học thường liên quan mật thiết đến cuộc sống hàng ngày. Ví dụ như bé nhỏ đang học cấp 1, con học về cuộc sống qua một trò chơi “The Game of Life” (Trò chơi về cuộc sống). Trong bài tập này, con phải cân nhắc chọn một nghề sẽ làm trong tương lai, mỗi nghề sẽ ứng với một mức lương. Dựa trên mức lương đó, con phải tính toán các mối bận tâm của một người trưởng thành khác như thuê nhà (thuê một mình hay thuê chung với bạn), mua xe hơi loại nào hay dùng phương tiện khác, tiền điện nước, tiền thức ăn, và nhiều thứ khác rất thực tế, …

Trước khi làm bài tập này, con đã chơi một trò chơi tạm gọi là chuẩn bị bữa ăn với một số tiền cho trước. Con được cho 20 đô (giả bộ, không cho thật) và một báo quảng cáo các thực phẩm được bán tại siêu thị Aldi. Dựa trên các thông tin trên báo này, con phải tính toán các món ăn cho một gia đình 4 người, ăn món gì, có uống nước gì không?

Gần đây nhất là con được học liên quan đến việc Trưng cầu dân ý sắp diễn ra ở Australia. Sau khi con luyên thuyên giải thích về tính dân chủ, ý nghĩa và trách nhiệm của một công dân về việc trưng cầu dân ý, con “gợi ý” là ba mẹ nên chọn “Yes” cho nội dung trưng cầu sắp tới. Tôi hỏi lại “Con vừa nói đến dân chủ, nghĩa là tôn trọng ý kiến của từng người. Vậy mỗi người sẽ có quyền có ý kiến của mình đối với một vấn đề nào đó. Vậy khi con “gợi ý” ba mẹ trả lời “Yes”, liệu đó còn là một biểu hiện của dân chủ nữa không? Ba nghĩ là ba cũng có quyền tự cho ý kiến của mình mà không cần người “gợi ý”, đúng không?”. Con suy nghĩ một chút rồi cười bẽn lẽn và gật đầu.

Giờ đọc sách (bé này học ballet thì yểu điệu thục nữ vô cùng, nhưng đi học thì “bụi đời Chợ Lớn”

Đứa lớn học cấp 2 vẫn theo nguyên tắc của kiểu giáo dục dựa nhiều vào tư duy và sáng tạo nhưng ở một mức cao hơn. Những chủ đề học nghiêm túc hơn nhưng cũng gần với thực tế. Ví dụ một môn học về sức khỏe tâm thần ở trẻ vị thành niên, con được cho một tình huống mâu thuẫn giữa một người mẹ và một học sinh tuổi teen. Con phải phân tích các vấn đề đang xảy ra trong gia đình, vấn đề này ảnh hưởng như thế nào đến tinh thần của học sinh này. Các giải pháp có thể giúp đỡ gia đình này từ phía bản thân gia đình, trường học và xã hội.

Bé lớn mặc áo jumper tự may

Hoặc con học các môn lựa chọn như nấu ăn, may vá và được thực hành thực tế tại trường. Một lần con tự đi mua bột, đường và một vài hương liệu khác mang về nhà. Sau đó, con nhờ tôi đứng giám sát việc con sử dụng máy nhào bột và chiên bánh trên chảo dầu. Lần đó, con làm bánh, để đầy vào 2 hộp rồi mang vào trường cho các bạn ăn và đánh giá. Một lần khác thì nhờ tôi chở ra một siêu thị bán vải để lựa vải chuẩn bị cho môn học may tại trường. Thành quả là một cái áo Jumper mà con có thể mặc đi học.

Bs Phạm Minh Triết